η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη

Αυτό που δεν επισημαίνεται συχνά στις αναλύσεις περί πολέμου και ειρήνης είναι η επίδραση στην πολιτική της ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων. Εννοώ ότι μόνο μια γυναίκα θα μπορούσε να υποστηρίξει αυτό: «Όταν έχεις διανύσει χιλιετίες πολιτισμού και φτάνεις να λύνεις τα ηλίθια προβλήματά σου σφάζοντας παιδιά, δεν σημαίνει ότι εγώ πρέπει να σιγοντάρω και να σου στείλω και τα δικά μου«.

Η πολιτική και ο πόλεμος ως συνέχειά της είναι κατεξοχήν αντρικές υποθέσεις. Είναι διαποτισμένα από τον αντρικό χαρακτήρα και μάλιστα με τονισμένα τα ακραία χαρακτηριστικά του, εφόσον δεν υπάρχει σύμφυση με το θηλυκό στοιχείο.

Οι άντρες, ως προς το γενετήσιο ένστικτό τους, έχουν μεγαλύτερη ροπή προς τον ανταγωνισμό και περισσότερο ανεπτυγμένο το αίσθημα ζήλιας. Ροπή που μπορεί να φτάσει σε βαθμό ώστε η τάση της διάσπασης και του ατομικισμού να υπερβαίνει την τάση της ενότητας και της συλλογικότητας, ακόμη και εις βάρος της ζωής άλλων μελών της κοινότητας. Το γυναικείο γενετήσιο ένστικτο από την άλλη είναι πιο βαθιά προσανατολισμένο στη φυσική προστασία της ζωής, για αυτό και πολύ δυσκολότερα θα αποφάσιζαν οι γυναίκες να κάνουν πολέμους και να σκοτώσουν ανθρώπους.*

Η απλή συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική σε καμία περίπτωση δεν λύνει την ανισομέρεια. Όσες Κοντολίζες και να μπουν στην πολιτική, αυτές έχουν απολέσει προ πολλού την θηλυκότητά τους (σιγά σιγά μοιάζουν και εξωτερικά περισσότερο με άντρες!). Απαιτείται η εισβολή του τρόπου σκέψης και των γυναικείων αισθημάτων, της γυναικείας «ματιάς», της γυναικείας ιδιοσυγκρασίας στην πολιτική σε συγχρωτισμό με την αντρική.

Από την άλλη, ο πόλεμος είναι άλλο τόσο θέμα ταξικό. Ένας που πεινάει το παιδί του εδώ και ένας που πεινάει το παιδί του στην Τουρκία έχουν κάθε συμφέρον να ενωθούν απέναντι στη φτώχεια. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις θα είναι πάντα βαθιά διασπασμένες ως προς το μοίρασμα των αγορών, σε βαθμό να μη διστάζουν να κάνουν πολέμους (νάτη πάλι η τάση της διάσπασης και του ανταγωνισμού εις βάρος της τάσης ενότητας) για την προάσπιση των επιμέρους συμφερόντων τους. Οι εργαζόμενοι παγκοσμίως έχουν πραγματικό υλικό συμφέρον από την ειρήνη και τη μεταξύ τους συνεργασία, παρά από τη διάσπασή τους προς όφελος των -μάταιων από ένα σημείο και μετά- οικονομικών κερδών των λίγων.

Ωστόσο, η ολοκληρωτική άρνηση κάθε πολέμου (πασιφισμός για συντομία), κάθε σκοτωμού, αν θέλετε, είναι το ίδιο με τη στήριξη μιας κοινωνίας που είναι φύσει πολεμική. Επειδή δεν στρέφεται κατά πραγματικών ομάδων και δυνάμεων που έχουν υλικό συμφέρον από τον πόλεμο. Αν αρνηθείς να τους πολεμήσεις, τους αφήνεις να σκοτώνουν – τόσο απλά. Γίνεσαι λιγουλάκι συνένοχος.

Και ηθικά, όμως, ο πασιφισμός έχει σοβαρό πρόβλημα να σταθεί. Και αυτό διότι θέτει το ζήτημα ως προς το αν δικαιούται κανείς να σκοτώσει, ενώ θα έπρεπε να αναρωτηθούμε πώς δικαιούται κανείς να ζει. Με άλλα λόγια, αν απειλείται η ζωή σου ή αν η ζωή σου λογαριάζεται σαν του ζώου, είναι επιλογή σου αν θα ζήσεις και αν θα πεθάνεις σαν άνθρωπος. Ένα παιδί στην Παλαιστίνη ξέρει ότι θα το σκοτώσουν έτσι και αλλιώς, εκτός και αν παραιτηθεί από κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια και υπομείνει τις συνθήκες ζωής που του επιβάλλουν. Και πάλι, όμως, ουσιαστικά το σκοτώνουν, εφόσον καθορίζουν το πώς ζει – αν έχεις τον έλεγχο της ζωής ενός ζωντανού όντος, έχει και τον έλεγχο του θανάτου του. Αντί για παιδί στην Παλαιστίνη βάλτε -χωρίς ισοπέδωση, βεβαίως, γιατί οι διαφορές είναι τεράστιες- εργάτη γης στη Μανολάδα, μετανάστη στην Αθήνα, βιομηχανικό εργάτη, ακόμη και σύγχρονο υπάλληλο επιχείρησης, κοντολογίς όλους αυτούς των οποίων η ζωή, η ενέργεια, το μυαλό και το σώμα είναι πρωτίστως αφιερωμένα στην εκμετάλλευση για την κερδοφορία κάποιου/ων άλλου/ων, με άλλα λόγια η ζωή τους δεν τους ανήκει ακριβώς… Η επιλογή ζωής εδώ είναι ο αγώνας με κάθε μέσο, ακόμη και με τίμημα ανθρώπινες ζωές ή τη θυσία της προσωπικής ζωής, για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και με στόχο μια κοινωνία ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο επαναστατικός πόλεμος είναι, ως εκ τούτου, ίσως η μοναδική ειρηνική στάση στο έδαφος της οποίας μάλιστα μπορεί να υπάρξει προωθητική σύμφυση των ιδιοτήτων των δύο φύλων: η ανδρική ιδιοσυγκρασία μπορεί να πάρει τη μορφή ευγενούς ηρωισμού**, ενώ η γυναικεία τάση της συλλογικότητας και της ζωής τη μορφή μιας ανώτερης ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Εμπνευσμένο από εδώ.

* [11.5.2008] Ως προς αυτή την παράγραφο έχω αναθεωρήσει. Δες και σχόλια.

**[14.5.2008] Ε, ναι, ούτε αυτό μ’ αρέσει τώρα, τι να κάνουμε; Δες σχόλια. :)

Advertisements

9 thoughts on “η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη

  1. Πώς τα στρίμωξες όλα αυτά σε ένα ποστ, αδερφέ μου!
    «Οι άντρες, ως προς το γενετήσιο ένστικτό τους, έχουν μεγαλύτερη ροπή προς τον ανταγωνισμό και περισσότερο ανεπτυγμένο το αίσθημα ζήλιας.» Δεν είμαι σίγουρος ότι μπορούμε να αποδώσουμε στο γενετήσιο ένστικτο τις ιδιότητες του ανταγωνισμού και της εχθρικής προς το σύνολο στάσης. Ο πατέρας της μαρξιστικής ανθρωπολογίας-σεξολογίας Ερν. Μπόρνεμαν μάλλον έχει αντίθετη άποψη. Το φύλο δεν κατασκευάζεται κοινωνικά ρε Στέλιο; Τι σημαίνει ζήλεια; Ήταν ίδια σε κάθε εποχή τα συναισθήματα του αρσενικού ανθρώπου; Την εποχή της μητριαρχίας ο άντρας εισήγαγε τον κοινωνικό ανταγωνισμό ή μήπως αυτό ήρθε με την εξέλιξη της παραγωγικής βάσης που έφερε συνολικές πολιτισμικές αλλαγές, την ατομική ιδιοκτησία και την οικογένεια με τον πατρογραμμικό τρόπο;

  2. Μάνο, αν το φύλο είναι κοινωνική κατασκευή, τότε κοινωνική κατασκευή είναι και το γενετήσιο ένστικτο. Από εκεί και πέρα βάλε τα χαρακτηριστικά της ζήλειας και του ανταγωνισμού στο γενετήσιο ένστικτο που έχει αναπτυχθεί στο έδαφος της πατριαρχίας και της ατομικής ιδιοκτησίας.

    Φοβάμαι όμως ότι το πράγμα είναι λίγο πιο σύνθετο. Θα σου πω μια ιστορία:
    Οι γονείς ενός φίλου μου φτιάχνουν καλύμματα, ταπετσαρίες, τέντες κ.λπ. σε μια πόλη της Κρήτης. Πάει μια μέρα ένας ματατζής -γνωστός τους- και λέει στη μάνα του φίλου μου: «Μ, θέλω να μου φτιάξεις ένα σάκο». «Βεβαίως», του λέει η Μ. «Τι μέγεθος;». «Θέλω να βάλω μέσα αυτά», απαντάει ο ματατζής και βγάζει από μια σακούλα το γκλομπ και την ασπίδα. Η Μ αρχίζει να ιδρώνει και να τρέμει. Του λέει «αποκλείεται, με αυτά χτυπάτε τον γιο μου» – ο φίλος μου είχε φάει πρόσφατα μπόλικο ξύλο στη Σούδα. Ο άντρας της, ο Π, λέει: «καλά του κάνουνε μωρέ του γιόκα σου», στρέφεται στον ματατζή και του λέει «φέρτα, θα στον φτιάξω εγώ». Και τον έφτιαξε αυτός.
    Σημείωσε ότι η Μ είναι πολύ πιο δεξιά από τον άντρα της και ήθελε να στείλει και τα δύο παιδιά της να γίνουν αστυνομικοί γιατο βόλεμα! Αλλά το ξύλο που έφαγε ο γιόκας της την πονούσε, όχι όμως και τον πατέρα, που -πολύ κατά βάθος- βλέπει τον γιο και λίγο ανταγωνιστικά. Αυτές οι δύο συμπεριφορές των δύο φύλων δεν μου μοιάζουν εμένα τυχαίες, αλλά ενδεικτικές του φύλου και του ρόλου του καθενός.
    Επίσης, το τσιτάτο της ψιλικατζούς δεν το έβαλα για πλάκα. Είναι σχεδόν τυπική γυναικεία αντίδραση στον πόλεμο, που ένας άντρας δεν θα σκεφτόταν.
    Θυμίσου εδώ και τον «μέχρι θανάτου» ανταγωνισμό πατέρα γιου στο πλαίσιο του Οιδιπόδειου.
    Βέβαια, πλησιάζω επικίνδυνα στο να ενοχοποιήσω το φύλο για τον ανταγωνισμό και τον πόλεμο. Αλλά δεν πειράζει. Ας το αναιρέσουμε και μετά ζητάω συγγνώμη. χεχε. ;)

  3. «Ωστόσο, η ολοκληρωτική άρνηση κάθε πολέμου (πασιφισμός για συντομία), κάθε σκοτωμού, αν θέλετε, είναι το ίδιο με τη στήριξη μιας κοινωνίας που είναι φύσει πολεμική. Επειδή δεν στρέφεται κατά πραγματικών ομάδων και δυνάμεων που έχουν υλικό συμφέρον από τον πόλεμο. Αν αρνηθείς να τους πολεμήσεις, τους αφήνεις να σκοτώνουν – τόσο απλά. Γίνεσαι λιγουλάκι συνένοχος.»

    Έχεις σκεφτεί πως ο πασιφισμός μπορεί να είναι ένα πολύ όμορφο όπλο στα χέρια αυτών που χρησιμοποιούν και τον πόλεμο, αλλά στην ουσία μάλλον δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα διότι ποτέ κανένας δεν αρνήθηκε να πολεμήσει/αμυνθεί όταν του επιτέθηκαν εκτός αν είχε νοητική στέρηση; Γιατί εδώ μιλάμε για ένστικτο επιβίωσης.
    Μήπως επίσης η απειλή του πολέμου, του Κακού Εχθρού, του αλυτρωτισμού (που είναι και επίκαιρο), των αιμοβόρων γειτόνων και όλα αυτά που όπου να’ναι θα μας πέσουν στο κεφάλι είναι απλά εφευρέσεις για τον χειρισμό του όχλου; Μήπως δηλαδή πρόκειται για εργαλεία και άρα η κουβέντα μας δεν θα ‘πρεπε να είναι ποιά λειτουργούν και ποια όχι, ή αν η τεστοστερόνη είναι φύσει πολεμική σε σχέση με τα οιστρογόνα, αλλά μάλλον ποιες απειλές υφίστανται στην πραγματική πραγματικότητα και ποιες προκαλούνται;

    Τέλος, το παραμύθι του πατριωτισμού (και αν το ψάξεις, τα τόσα παράδοξα της έννοιας «πατριωτισμός») έχει οδηγήσει ευφυέστατους ανθρώπους (γυναίκες και άνδρες) να χαρίσουν άκριτα τις ζωές τους για διάφορα σημαντικά ή ασήμαντα πράγματα, αλλά ποτέ δεν αποτέλεσε θέμα σκέψης για μεγάλες μερίδες πληθυσμού γιατί φρόντισαν από την πρώτη στιγμή να το αναγάγουν σε ταμπού ακόμα πιο ευφυέστεροι άνθρωποι.
    Πράγμα που σημαίνει ότι στην εποχή μας έφτασε να θεωρείται άπειρα λογικό, τα σύμβολα να αξίζουν περισσότερο από αυτά που συμβολίζουν. Το κάψιμο μιας σημαίας π.χ. είναι ύψιστη προδοσία ενώ οι ζωές μας παίζονται καθημερινά κορώνα – γράμματα και σε κανέναν δεν καίγεται καρφάκι από αυτούς που θα μας παρακινήσουν αύριο να θυσιαστούμε για την πατρίδα. Κι αν όλα αυτά τα πεις είσαι αυτομάτως προδότης και Εχθρός Του Έθνους. Ενώ εσύ απλά ζητάς τα αυτονόητα. Να επικρατήσει δηλαδή ΠΡΩΤΑ η λογική και μετά τα ένστικτα, οι ορμόνες και οι ορμές.

    Καλησπέρα είπα;
    Δεν είπα.
    Καλησπέρα! :)

    p.s. είδες τί κάνει η στέρηση; ούτε εγώ δεν βγάζω άκρη από αυτά που έγραψα.

  4. Κωνσταντίνα, δε σε γράφω, απλώς έχω κλονιστεί και το σκέφτομαι. Έχω κλονιστεί, δηλαδή, ως προς αυτό που επισημαίνετε και εσύ ο Μάνος από διαφορετική πλευρά. Ότι, δηλαδή, δεν μπορείς να ενοχοποιήσεις «την τεστοτερόνη», όπως λες, για τον πόλεμο. Αν είναι έτσι, θα πρέπει να αποδεχτούμε τον πόλεμο ως σύμφυτο με την ανθρώπινη φύση – άποψη που πραγματικά απεχθάνομαι. Ή να πούμε ότι ο άντρας είναι από τη φύση του κακός και η γυναίκα καλή – άποψη που εκτός των άλλων δεν με συμφέρει :) . Αλλού είναι, φυσικά, οι πραγματικές αιτίες [Θα το ψάξω βέβαια λίγο ακόμη γιατί μου φαίνεται ότι η τάση προς τον ανταγωνισμό και το φόνο είναι διαφορετική στα δύο φύλα και αυτό ίσως έχει να κάνει με τη σεξουαλική τους σχέση].
    Όσον αφορά τον πασιφισμό, κατά τη γνώμη μου υπάρχει, γιατί στην ζωή και πολύ περισσότερο στην πολιτική δεν είναι πάντα εύκολο να διακρίνεις τον αμυνόμενο από τον επιτιθέμενο. Αν εγώ σε κοπανάω καθημερινά για δέκα χρόνια και μια πρωία μου επιτεθείς να με σκοτώσεις, έχω δίκιο να σε σκοτώσω από άμυνα; Εσύ από την πλευρά σου έχεις δίκιο να μου επιτεθείς με σκοπό να με σκοτώσεις; Ή νομιμοποιείσαι να με υποτάξεις για να με κοπανάς εσύ καθημερινά τα επόμενα δέκα χρόνια;.. Και πάει λέγοντας…
    Το ζήτημα είναι κατά τη γνώμη μου πότε νομιμοποιείσαι να κάνεις πόλεμο, για ποιο σκοπό, και αν υπάρχει τέτοιος. Εδώ κολλάει ο πασιφισμός που δίνει απάντηση αρνητική νέτα σκέτα.
    Για τον πατριωτισμό συμφωνώ μέχρι κεραίας με αυτό που λες και εδώ και στο ποστ σου που κάνω λινκ. Ιστορικά, βέβαια, στο βαθμό που πάλευε για την απελευθέρωσηαπό τα φεουδαρχικά θεοκρατικά καθεστώτα με σκοπό τη δημοκρατία και την ελευθερία, νομιμοποιούσε τη χρήση βίας. Σήμερα ισχύει το αντίθετο. Κάθε πάλη για δουλειά, δημοκρατία, ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα σκοντάφτει στον πατριωτισμό – ταμπού. Και κάθε πόλεμος για το μοίρασμα των αγορών και της εξουσίας τον έχει σύμμαχο.

    [Και να φανταστείς ότι ξεκίνησα να γράψω δυο λέξεις για να μη νομίζεις ότι σε γράφω]

    Καλό ΣΚ.

  5. εγώ βρίσκω κι εδώ ένα χάος που δεν δύναται ν’αναλυθεί,αν και τείνω να συμφωνήσω με την άποψη του Μάνου,

    καλημέρα

  6. «Ο επαναστατικός πόλεμος είναι, ως εκ τούτου, ίσως η μοναδική ειρηνική στάση στο έδαφος της οποίας μάλιστα μπορεί να υπάρξει προωθητική σύμφυση των ιδιοτήτων των δύο φύλων: η ανδρική ιδιοσυγκρασία μπορεί να πάρει τη μορφή ευγενούς ηρωισμού, ενώ η γυναικεία τάση της συλλογικότητας και της ζωής τη μορφή μιας ανώτερης ανθρώπινης αξιοπρέπειας.»

    Έγραψες! (πέραν του κυριολεκτικού δηλ. :-D )

  7. Παναθλιότατε, καλώς ήλθες.
    Έχω την αίσθηση ότι έχεις ζουμάρει στο σημαντικότερο σημείο. Το θέμα είναι, όμως ότι εγώ έχω κλονιστεί και δεν ξέρω τι μου γίνεται. Τι θα πει, π.χ. «ευγενής ηρωισμός» και μαλακίες; Αν υπάρχει μια αλήθεια σε αυτό το κομμάτι, σίγουρα δεν έχει να κάνει με τον ηρωισμό. Μάλλον το αντίθετο: ο αντιηρωισμός αποτελεί στοιχείο του επαναστατικού αγώνα. Δεν είναι δυνατόν η θυσία να έχει μεγαλύτερη αξία από τη ζωή.
    Το σκέφτομαι και το ξανασκέφτομαι και όλο πλησιάζω στην Ψιλικατζού: «Να επικρατήσει δηλαδή ΠΡΩΤΑ η λογική». Πώς συνδυάζεται όμως η κοινή λογική με τους σκοτωμούς; Από την άλλη, κάπως πρέπει να συνδυάζεται, γιατί δεν μπορώ να σκεφτώ άλλο μέσο για να σταματήσεις τον πόλεμο από την επανάσταση… πάλι πόλεμο, δηλαδή. Μπέρδεμα.

  8. Παράθεμα: η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη - μέρος δύο « omorfa

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s