η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη – μέρος δύο

Καθόμουν, που λέτε, με τη γυναίκα μου και χαζεύαμε ένα γουέστερν.

Ήταν μια όμορφη πόλη, με ήσυχους κατοίκους, στην οποία κάθε τόσο έκανε ντου μια συμμορία κακοποιών, λήστευε, βίαζε τα κορίτσια, γλένταγε και έφευγε. Μια ωραία πρωία περνάει από την πόλη ένας γενναίος (και όμορφος) νιος (περιττό να πω πως ο τύπος ήταν ο Ροναλντίνιο του εξάσφαιρου), βλέπει την αδικία, συγκλονίζεται και ξεσηκώνει τους κατοίκους να μην κάθονται σαν μαλάκες και να αντισταθούν. Παίρνουν, λοιπόν, τα όπλα, νέοι, γέροι και παιδιά, και περιμένουν τους κακούς.

Εγώ έχω πορωθεί, βεβαίως, και περιμένω με αγωνία να τους κάνουμε (εμείς οι καλοί επαναστατημένοι κάτοικοι της πόλης) με τα κρεμυδάκια (τους κακούς ληστές που μας κλέβουν το βιος και μας βιάζουν τα κορίτσια). Και εκεί που έρχεται η συμμορία και ετοιμαζόμαστε να τους διαλύσουμε, πετάγεται από δίπλα η γυναίκα μου και λέει: «τι βλακεία, ε;». «Τι εννοείς», της λέω; «Οι σκοτωμοί» μου λέει, «δεν είναι βλακεία»; Ξενερώνω, βεβαίως, με την ταινία… Μου την κατέστρεψε.

Την ίδια εποχή, διαβάζω την «Καταγωγή της Οικογένειας» του Ένγκελς. Αυτός, λοιπόν, λέει σε ένα σημείο ότι το πέρασμα του προγόνου του ανθρώπου από την κατάσταση της αγέλης στην κατάσταση της κοινωνίας, το αποφασιστικό βήμα, δηλαδή, για να γίνει ο πρόγονος του ανθρώπου άννθρωπος, έγινε όταν κατάφερε το αρσενικό να ξεπεράσει τη ζήλια του. Στα θηλαστικά που σχηματίζουν αγέλες, η αγέλη διαλύεται την περίοδο του ζευγαρώματος εξαιτίας της ζήλιας του αρσενικού. Για να μετατραπεί η αγέλη σε κοινωνία, έπρεπε τα αρσενικά να ξεπεράσουν τη ζήλια τους. Για αυτό και πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες είχαν εντελώς ελεύθερες σεξουαλικές σχέσεις.

Η ζήλια του αρσενικού και μαζί της ο πόλεμος και η διάσπαση της κοινωνίας σε ομάδες εχθρικές μεταξύ τους, επανέρχεται με την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας, η οποία πρέπει να περιχαρακωθεί και να κληρονομηθεί. Και άρα πρέπει η γυναίκα και τα παιδιά να γίνουν ιδιοκτησία του άντρα.

Σου ‘χω κι άλλα. Μη βιάζεσαι.

Την ίδια εποχή, ψάχνοντας στο internet για κάτι σχετικό με τον πόλεμο πέφτω πάνω σε αυτό, το οποίο μοιάζει παρα πολύ με τη στάση της γυναίκας μου όταν βλέπαμε το γουέστερν. Όλα αυτά μαζί, σε συνδυασμό και με την ανάλυση του Ένγκελς γιατη ζήλια του αρσενικού με κάνουν να γράψω το «η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη».

Όλα αυτά τα θυμήθηκα από αυτό το ποστ του Olvios (κλίνεται αυτό; γίνεται του Όλβιου; ):

Οι άντρες, λέει, δύο φυλών, πολεμούν για δεκαετίες. Δύο γυναίκες, μία από κάθε φυλή (οι οποίες υποθέτω ανήκουν σε οικογένειες που εμπλέκονται στη βεντέτα) προφανώς δεν συμμερίζονται την άποψη των αντρών για τον πόλεμο. Ουσιαστικά, βλέπουν τον πόλεμο ως άσκοπη σπατάλη ανθρώπινων ζωών [σε αυτό το σημείο παράβαλε τη στάση της γυναίκας μου και της ψιλικατζούς σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες!]. Δεν τον παραδέχονται ούτε καν ως αποτελεσματικό μέσο για την επίλυση διαφορών, τουλάχιστον των συγκεκριμένων διαφορών. Θεωρούν ότι τέτοια καταστροφή δεν αξίζει τον κόπο. Η θέση τους, δηλαδή, δεν είναι πασιφιστική, και η απόδειξη προς αυτό είναι ότι αποφάσισαν να σκοτώνουν τα αρσενικά μωρά τους προκειμένου να αποφευχθεί η αιματοχυσία! Η υπέρτατη θυσία, δηλαδή, για την αποφυγή του ανταγωνισμού και του πολέμου. Αντί να στείλουν τα παιδιά τους να σκοτωθούν άσκοπα στον πόλεμο, τα σκοτώνουν μωρά!

Αν κανείς δεν βλέπει ριζική διαφορά στη στάση των δύο φύλων απέναντι στον πόλεμο, δεν βλέπει την τύφλα του. Στο πρώτο μου ποστ είχα υποθέσει πως αυτή η διαφορά δημιουργείται από τη διαφορά στη γενετήσια ορμή των δύο φύλων. Αυτή την άποψη δεν τη συμμερίζομαι πλέον, όμως δεν έχω καταλήξει ακόμη σε μια πλήρως ικανοποιητική εξήγηση. Τείνω προς τη συσχέτιση με την ιδιοκτησία, η οποία εξηγεί τόσο την (επανεμφανισμένη) ζήλια του αρσενικού όσο και τον ανταγωνισμό και τον πόλεμο, και ίσως να εξηγεί και τον πόλεμο μεταξύ των πρωτόγονων φυλών, στο βαθμό που στη θέση της ατομικής ιδιοκτησίας του άντρα βάλουμε τη συλλογική ιδιοκτησία της φυλής, στην οποία είχαν αυξημένο δικαίωμα οι άντρες της φυλής συλλογικά, εφόσον εκείνοι ήταν που κατείχαν τα όπλα και ασχολούνταν με το κυνήγι και την εύρεση τροφής (μια υπόθεση κάνω).

Το σίγουρο όμως είναι ότι το γυναικείο ζήτημα, το ζήτημα της ιδιοκτησίας, το ζήτημα του πολέμου (και ως εκ τούτου και του περιβάλλοντος) είναι βαθιά δεμένα. Και ουσιαστική αντιπολεμική (και οικολογική) πολιτική δεν γίνεται χωρίς τη ριζική αλλαγή στη δομή της κοινωνίας στην κατεύθυνση της άρσης της ατομικής ιδιοκτησίας και της άρσης της ανισότητας μεταξύ άντρα και γυναίκας, αλλά και παιδιών.

Η γυναικεία ιδιοσυγκρασία, που τείνει προς την άμβλυνση του ανταγωνισμού και τη συνεργασία και είναι περισσότερο προσανατολισμένη προς τη ζωή και τη δημιουργία παρά προς την καταστροφή, πρέπει να έρθει στο προσκήνιο -όχι ως κρεβατομουρμούρα και γκρίνια, όπως είναι σήμερα, αλλά- ως διαμορφωτής του συλλογικού παρόντος και μέλλοντος.

Σε αντίθεση με όλες τις άλλες εποχές, σήμερα είναι δυνατός ένας κόσμος χωρίς πόλεμο, γιατί η κοινωνία είναι πλέον παγκόσμια.

[για τον επαναστατικό πόλεμο, θα γράψω σε άλλο ποστ, με αφορμή και τις ταινίες του Ιστγουντ για το ΙΒο Τζίμα]

Advertisements

15 thoughts on “η γυναίκα, ο πόλεμος, ο άντρας και η ειρήνη – μέρος δύο

  1. » Η γυναικεία ιδιοσυγκρασία, που τείνει προς την άμβλυνση του ανταγωνισμού » Εχεις αποδείξεις;

  2. Όλως τυχαίως άκουγα χτες μια εκπομπή στο γερμανικό ραδιόφωνο για τα νέα αρσενικά και θηλυκά πρότυπα στην πολιτική: ούτε πολύ ούτε λίγο αξιοπρεπέστατες κυρίες του τύπου της Χ. Κλίντνον ή της Σ. Ρουαγιάλ επιδεικνύουν «αρσενικές ιδιότητες», που τις καθιστούν άκρως απωθητικές σε μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων και των δύο φύλων. Η όξυνση του ανταγωνισμού είναι ίσως η βασικότερη από αυτές τις ιδιότητες. Αντιστρόφως αρσενικοί πολιτικοί τύπου Ομπάμα επιδεικνύουν «θηλυκές αρετές» που τους κάνουν ιδιαιτέρως συμπαθείς.
    Άλλο νομίζω η γυναικεία ιδιοσυγκρασία (αν υπάρχει κάτι τέτοιο) και άλλο τα πλαίσια στα οποία και οι τρόποι με τους οποίους οι γυναίκες έχουν μάθει / συνηθίζουν να λειτουργούν. Προφανώς η νέα σου προσέγγιση τείνει προς την έμφαση του κοινωνικού πλαισίου — στο τέλος όμως, όπως επισημαίνει ο Herr K., πετάγεται εκείνη η «ιδιοσυγκρασία» και όλα ξαναγυρνούν στην φύση.

    (υγ. Εμείς βεβαίως στη Γερμανία αυτά με τα φύλα των πολιτικών μόνο να τα χλευάζουμε μπορούμε. Έχουμε την κ. Μέρκελ, που είναι υπεράνω φύλων.)

  3. Η ιστορία έχει δείξει πως μέχρι σήμερα, με εξαίρεση φυσικά τους επαναστατικούς πολέμους, κανένας πόλεμος άλλαξε κάτι προς το καλύτερο. Αυτό οι γυναίκες το αντιλαμβάνονται καλύτερα από εμάς, ίσως γιατί υπάρχει μεγαλύτερη ψυχραιμία και λογική στη σκέψη τους.
    Μια δεύτερη σκέψη είναι ότι, ο πόλεμος ήταν ανέκαθεν «παιχνίδι» των αντρών. Αφήνοντας τις γυναίκες σε δεύτερη μοίρα.
    Πιστεύω όμως οτι στις μέρες έχει αρχίσει να διαμορφώνεται μια κοινή η στάση των δυο φύλλων απέναντι στον πόλεμο.

  4. Ζήλια. Προϊστορικό συναίσθημα. Στην ακραία ταξική μας κοινωνία τρελαίνει τους μικροϊδιοκτήτες περισσότερο απ’ όλους. Η ανίσχυρη γυναίκα επιδιώκει να καλυφθεί από έναν ισχυρό άνδρα οικονομικά άρα και σεξουαλικά. Ο ανίσχυρος άνδρας πασχίζει να καταξιωθεί ανταγωνιζόμενος τους ομοίους του, από εδώ και ο αλληλοσκοτωμός. Γενικευμένο μπάχαλο. Την ίδια ώρα οι αστοί μπλέκουν τα μπούτια τους σε πολλαπλές κλίνες χωρίς κανένα πρόβλημα. Εχουν λύσει προ πολλού το πρόβλημα της ιδιοκτησίας. Και πιστεύουν ότι θα είναι για πάντα κυρίαρχοι.

  5. Αφού το λέει και ο Ένγκελς γιατί παιδεύεστε;
    (Εμένα πάλι ο καλός μου μια φορά έκανε το λάθος να με σύρει σε ταινία του Τζετ Λι).
    Οπότε προτείνω τα καουμπόικα να τα βλέπετε μόνος. Και στο αθόρυβο!
    Καλησπέρες!

  6. Προς όλους
    Βασικά, στα σχόλια επί των σχολίων σας, απλά σκέφτομαι δυνατά.

    Herr K., αποδείξεις δεν έχω, έχω όμως πολύ σοβαρές ενδείξεις. Κατ’ αρχάς, το γεγονός ότι οι γυναίκες μιας φυλής αποφασίζουν να σκοτώνουν τους γιους τους για να σταματήσει ο πόλεμος δεν είναι καθόλου μικρή ένδειξη ότι οι γυναίκες τείνουν προς τη συνεργασία (και τη θυσία) και όχι προς τον ανταγωνισμό. Δεύτερον, η κατά τον Ένγκελς σημασία της ζήλιας του αρσενικού για το πέρασμα από την αγέλη στην κοινωνία είναι επίσης μια ένδειξη – τόσο του αρσενικού εγωισμού όσο και της δυνατότητας υπέρβασής του όταν απαιτείται από την κοινωνία.
    Ενδιαφέρον, επίσης, έχει και αυτό το παράδειγμα από τον χώρο των επιχειρήσεων: (http://mba.tanea.gr/index.php?mbadate=20080526&cyc=2). Αντιγράφω από τη συνέντευξη της διοικήτριας μιας γυναικοκρατούμενης επιχείρησης (σελ. 4) (τα bold δικά μου): «Το ζητούμενο στις μέρες μας είναι ένα στυλ διοίκησης που βασίζεται περισσότερο στη συνεργασία εστιάζοντας στις ανθρώπινες σχέσεις παρά στα καθήκοντα […] Αυτά ως επί το πλείστον είναι χαρακτηριστικά που απαντώνται στις γυναίκες κατ’ αρχήν γιατί μας διακρίνει λιγότερο ένα αντρικό χαρακτηριστικό, ο εγωισμός.

    ***

    Μαυροχαλι, η κοινωνία είναι η ίδια τρόπος ύπαρξης της φύσης. Κάτι με «χαλάει» στον διαχωρισμό κοινωνίας-φύσης χωρίς να μπορώ ακριβώς να προσδιορίσω τους λόγους. Προτιμώ τη διάκριση της ζωώδους κατάστασης της φύσης από την κοινωνική της κατάσταση. Απο αυτή τη σκοπιά, πιστεύω ότι δεν υπάρχει κάτι αιώνιο και αμετάβλητο που ταυτίζεται με το «φυσικό» και κάτι ρευστό και μεταβαλλόμενο, δηλαδή το κοινωνικό. Αντίθετα στην ίδια τη ζωώδη κατάσταση οι οργανισμοί βρίσκονται σε αδιάκοπη επικοινωνία με το περιβάλλον τους και προσαρμόζονται – εξελίσσονται. Το περιβάλλον αυτό σήμερα για τον άνθρωπο -και για ολόκληρη τη γη- είναι η ανθρώπινη κοινωνία.
    Όμως, η ζωώδης κατάσταση εξακολουθεί να υπάρχει στην κοινωνία. Και, δεύτερον, τα χαρακτηριστικά του φύλου καθορίζονται κοινωνικά, αλλά όχι αυθαίρετα και χωρίς όρια. Καθορίζονται στη βάση χαρακτηριστικών που κληρονομήθηκαν και από τη ζωώδη κατάσταση και από ολόκληρη την ιστορία της κοινωνίας.
    Αυτό που εγώ ψάχνω να βρω με τον όρο ιδιοσυγκρασία είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά που υπάρχουν και μας επιτρέπουν, ενισχύοντάς τα ή απορρίπτοντάς τα, να δημιουργήσουμε ένα νέο πρότυπο άφυλης ανθρώπινης συμπεριφοράς στην κατεύθυνση της υπέρβασης του εγωισμού και του ανταγωνισμού.

    ***

    Στεριανή Ζάλη, το βασικότερο, το οποίο είναι και το ζητούμενο του δικού μου προβληματισμού, βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, στην τελευταία σου φράση, ότι τα δύο φύλα διαμορφώνουν κοινή στάση απέναντι στον πόλεμο. Αυτό δείχνει ίσως ότι η τάση προς τη συνεργασία και το ξεπέρασμα του εγωισμού δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό που μπορεί να αποδοθεί στις γυναίκες, αλλά και σε τάξεις, και ιδιαίτερα τους εργαζόμενους, που δεν έχουν τίποτε να χωρίσουν και τίποτε να λύσουν σκοτώνοντας ο ένας τον άλλον.

    ***

    Μάνο, το ερώτημα και το ζητούμενο είναι τι γίνεται με αυτούς που δεν έχουν ιδιοκτησία, άντρες και γυναίκες. Εκεί είναι η ελπίδα για το ξεπέρασμα των φαύλων συμπεριφορών των φύλων που διαμορφώθηκαν από αιώνες ταξικής εκμετάλλευσης.

    ***

    Hypericum Perforatum, σ’ ευχαριστώ για τη συμβολή.

    ***

    Κοπτοραπτού, και μόνος και στα αθόρυβο και μη σου πω και κρυφά, για την αποφυγή πυροσβεστικών σχολίων.

    Καλησπέρες επίσης!

  7. Στέλιο να σου απαντήσω μόνο για τις επιχειρήσεις. Ο κανόνας είναι ότι πρέπει να βάζεις γυναίκες σε ευαίσθητα πόστα – πχ human resources – για να έχεις λιγότερες αντιδράσεις.

    Επίσης από την προσωπική μου εμπειρία με πλήθος γυναικών και αντρών προϊσταμένων, δικών μου και άλλων, να πω ότι καλύτερη ικανότητα προσωπικής επικοινωνίας δεν σημαίνει και καλύτερη συνεργασία

  8. Έχεις αποδείξεις; :P

    Σοβαρά, τώρα, τις γυναίκες-στελέχη δεν θα τις λάμβανα και πολύ υπόψη, γιατί μιμούνται το αντρικό στιλ. Μέχρι που αρχίζουν να μοιάζουν και με άντρες! Για αυτό και πολλές φορές είναι πιο σκύλες από τους άντρες σε αυτά τα πόστα. Βλέπεις, ο κόσμος των επιχειρήσεων είναι χώρος πολύ σκληρού ανταγωνισμού.
    Καταλαβαίνεις τι εννοώ; Δεν θα έπαιρνα π.χ. υπόψη τις στρατιωτίνες για να πω πως οι γυναίκες έχουν την τάση να αρνούνται τον πόλεμο. Το τσιτάτο της κυρίας παραπάνω το έβαλα επειδή πιάνει πολύ καλά το χαρακτηριστικό του εγωισμού – της τάσης, δηλαδή να βάζεις το εγώ πάνω από το σύνολο σε σημείο να διασπάς τη συνοχή του, όπως η ζήλεια του αρσενικού θηλαστικού σπάει τη συνοχή της αγέλης.

  9. Στέλιο, η διπλή αλλοτρίωση της σημερινής γυναίκας δεν την κάνει πιο συνεργάσιμη ούτε πιο ειρηνική. Η πνευματική της υποδούλωση στις υποθέσεις του νοικοκυριού της στερεί χρόνο από την προσωπική της εξέλιξη. Και έχει ιδιοκτησία. Τον άντρα της, τα παιδιά της, τις φίλες της, τα περιοδικά της, τα ρούχα της, την αναποδογυρισμένη της συνείδηση.

    Δεν λέω ότι δεν μπορεί να απελευθερωθεί. Λέω ότι χρειάζεται πολλή δουλειά για ένα απελευθερωτικό ρεύμα ιδεών, μια πολιτιστική επανάσταση από τη σκοπιά των εκμεταλλευόμενων ανδρών και γυναικών. Το ότι δεν έχουν ιδιοκτησία, που λες, δεν τους κάνει λιγότερο μοχθηρούς και ανταγωνιστικούς. (Η σκέψη, η συνείδηση, και πώς επιδρά στην ταξική πάλη, είναι ένας παράγοντας πολύ σημαντικός για τον μαρξισμό.)

  10. Διαφωνώ, Μάνο. Υποτιμάς πολύ τις «υποθέσεις του νοικοκυριού» και τις γυναίκες που -εφόσον οι άντρες σκεφτόμαστε έτσι- αναγκαστικά πέφτει το νοικοκυριό στις πλάτες τους.

  11. Έτσι μόνο μπορούμε να κάνουμε ένα πιο ουσιαστικό βήμα προς την απελευθέρωση γυναικών και αντρών από το νοικοκυριό. Όχι με το να βγάζουμε τις γυναίκες τρελές. Όχι με το να σταματήσουμε όλοι να σχολούμαστε με το νοικοκυριό, αλλά με το ασχοληθούμε συστηματικά και σοβαρά με αυτό, έτσι που οι περισσότερες υποθέσεις του, από τη διατροφή μέχρι και το μεγάλωμα των παιδιών, να φύγουν τελικά από το νοικοκυριό και να περάσουν στην κοινωνία. Υλική είναι η απελευθέρωση από τις υποθέσεις του νοικοκυριού, Μάνο, όχι θέμα «αντίληψης».

  12. Με διάβασες βιαστικά, Στέλιο.
    Χωρίζω το σχόλιο σε δύο παραγράφους. Οι διαπιστώσεις της πρώτης παραγράφου, αφορούν τις γυναίκες αλλά δεν αθωώνουν τους άντρες. Καταγράφουν μια πραγματικότητα. Στη δεύτερη παράγραφο μιλάω και για τους δύο. Και λέω ότι η συνείδηση που διαμορφώνουν είναι υλική δύναμη για την απελευθέρωση από το νοικοκυριό, που λες και συμφωνώ.

  13. Οι εργαζόμενες μητέρες πρέπει να έχουν βοήθεια στο σπίτι, όπως στη Γαλλία. Να ένα μέτρο άμεσο, για να προτείνουμε κιόλας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s