δεκεμβριανά 2008 – πρώτες σκέψεις

Τον τίτλο «Δεκεμβριανά» τον υιοθετώ από το ιστολόγιο και την εξαιρετική του πρώτη εκτίμηση των γεγονότων.

τι είναι αυτό που ζούμε;

Αυτό που συνέβη τις τελευταίες μέρες είναι κάτι πρωτότυπο και δεν μπορεί να αναλυθεί και να ερνημευτεί με τις υπάρχουσες έννοιες και σχήματα.

Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για μια πραγματική εξέγερση της νεολαίας.

Για να κάνεις εκτίμηση του πραγματικού χαρακτήρα των γεγονότων δεν αρκεί η παρατήρηση, αλλά και η συναισθηματική νοημοσύνη, να λάβεις υπόψη, δηλαδή, και το κλίμα, την αίσθηση που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Και ως προς αυτό, είναι διάχυτη, από όσο καταλαβαίνω, η αίσθηση ότι τίποτε από αυτά που ζήσαμε, όσο και αν παρουσιάζει εξωτερικές ομοιότητες, δεν το έχουμε ζήσει στο παρελθόν. Έχουμε αφήσει οριστικά πίσω μας μια εποχή.

Τα γεγονότα είχαν χαρακτήρα πανελλήνιο, βίαιο, με πολύ μεγάλη ένταση. Ξεκίνησαν απότομα και κορυφώθηκαν σχεδόν αμέσως. Το ίδιο γρήγορα ακολούθησε και η εκτόνωση της έξαρσης. Ξέσπασαν σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας και πολλά μέρη του εξωτερικού που υπάρχει ελληνική ομογένεια. Συμμετείχε σχεδόν το σύνολο της μαθητικής νεολαίας και πολύ μεγάλο κομμάτι της φοιτητικής και εργατικής νεολαίας. Στην εξέγερση παρασύρθηκαν και μεγάλο μέρος των μεταναστών του κέντρου της Αθήνας – δεν ξέρω για τις άλλες πόλεις.

Οι μορφές που πήρε η εξέγερση σχημάτισαν μια μεγάλη βεντάλια, από οργανωμένες διαδηλώσεις, πετροπόλεμο και συγκρούσεις με την αστυνομία μέχρι τυφλή καταστροφή και πλιάτσικο. Τα όρια μεταξύ των μορφών αυτών ήταν ρευστά. Δηλαδή, μεγάλο κομμάτι κόσμου εκφράστηκε με όλες αυτές τις μορφές. Είναι εκτός πραγματικότητας η εκτίμηση περί προβοκατόρικων ομάδων, κουκουλοφόρων που έδρασαν εκτός και εναντίον του κινήματος. Αυτή η εκτίμηση είναι και πολύ επικίνδυνη.

Κατά τη γνώμη μου, ακόμη και αν δεν υπήρχαν στην Ελλάδα «κουκουλοφόροι», «γνωστοί-άγνωστοι» και μπαχαλάκηδες, από το περασμένο Σάββατο και μετά θα εμφανίζονταν. Και αυτό διότι υπήρξαν εκατοντάδες -να μην πω χιλιάδες- παιδιά που μετά τη δολοφονία ήθελαν να σπάσουν ό,τι βρουν μπροστά τους. Αυτό, ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία των γεγονότων, πέρασε στα ψιλα από τις αναλύσεις κομμάτων και δημοσιογράφων, λες και δεν θέλουν να πιστέψουν ότι έχουμε εκθρέψει μια νεολαία που μεγάλο μέρος της θέλει απλώς και μόνο να τα σπάσει ΟΛΑ. Και από μια τέτοια παραδοχή προκύπτουν τεράστιες και θεμελιακές ευθύνες για όλους, τις οποίες προφανώς φοβούνται οι υπεύθυνοι να αναλάβουν, γιατί κάτι τέτοιο θα σήμαινε ριζική αλλαγή της φυσιογνωμίας και της δράσης τους.  Πραγματικά πιστεύω ότι υπάρχει και μια συμπλεγματική πλευρά, εκτός από τις πολιτικές σκοπιμότητες, πίσω από αυτή την εθελοτυφλία.

Το γεγονός ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τους παραδοσιακούς μπαχαλάκηδες, αλλά με καταστροφική μανία μεγάλου κομματιού της νεολαίας (και μεταναστών συμπεριλαμβανομένων) φαίνεται και από τον τρόπο δράσης των παιδιών αυτών.

Οι παραδοσιακοί κουκουλοφόροι, επειδή είναι μεγάλες κότες και οι μισοί από αυτούς ασφαλίτες, δεν «επιχιερούν» ποτέ μόνοι τους – έχουν κάνει δυο-τρεις πορείες στην Αθήνα τα τελευταία 20 χρόνια και σε καμία από αυτές δεν έχουν κάνει επισόδια! Τα επεισόδια τα κάνουν κατά κανόνα σε μαζικές διαδηλώσεις δίνοντας πάντα αφορμή στην αστυνομία να τις διαλύσει. Ύστερα μαζεύονται όλοι μαζί στο πολυτεχνείο και το καίνε για να έχουν να δείχνουν τα κανάλια μπάχαλα αντί για τη διαδήλωση.

Αυτό που έγινε τις προηγούμενες μέρες, βεβαίως, δεν ήταν η παραπάνω πρακτική. Ήταν μεγάλες ομάδες εφήβων που κατέστρεφαν ό,τι συμβόλιζε για αυτούς την κοινωνία που τους συνθλίβει. Ήταν μέσα στις διαδηλώσεις, έξω από τις διαδηλώσεις, ήταν μεγάλο μέρος των ίδιων των διαδηλωτών, ήταν παιδιά χωρίς κουκούλες, ήταν μετανάστες, που απλώς κατέστρεφαν και πλιατσικολογούσαν. Σίγουρα υπήρξαν ανάμεσά τους παραδοσιακοί μπαχαλάκηδες, προβοκάτορες και ασφαλίτες, όμως γρήγορα έχασαν τον έλεγχο των γεγονότων, χώρια που σίγουρα δεν τα ξεκίνησαν. Τα γεγονότα των καταστροφών ξεκίνησαν αυθόρμητα και πήραν το χαρακτήρα και την έκταση που είδαμε αυθόρμητα. Μάλιστα, έχω την αίσθηση ότι δεν ξεκίνησαν καν ως σκέτες καταστροφές καταστημάτων. Ξεκίνησαν ως συγκρούσεις με την αστυνομία, που εξελίχθηκαν σε πετροπόλεμο, και ύστερα σε τυφλή καταστροφική μανία.

Η έκταση των ζημιών μαρτυράει επίσης ότι δεν πρόκειται για δράση των «γνωστών-άγνωστων». Κάηκαν κτίρια ολόκληρα, εκατοντάδες μαγαζιά. Προκλήθηκε μια μικρή οικονομική καταστροφή.

Ένα άλλο πάρα πολύ σημαντικό στοιχείο που πέρασε στα ψιλά από τα ΜΜΕ λόγω των καταστροφών είναι η μαζικότητα, ο αυθορμητισμός και ο παλμός των διαδηλώσεων. Φαίνεται ότι τέτοιες διαδηλώσεις δεν έχει ξαναδεί η Ελλάδα.  Ήταν τεράστιες, ξεχείλιζαν από οργή και τάση για σύγκρουση με την αστυνομία. Στην κορυφή σχεδόν κάθε πορείας γινόταν πετροπόλεμος με τα ΜΑΤ. Η οργή ήταν αδύνατο να συγκρατηθεί. Σε αντίθεση με διαδηλώσεις κατά τις εξάρσεις μεγάλων κινημάτων της νεολαίας, σε αυτές τις διαδηλώσεις φάνηκε να λείπει ή να μην δίνει τον τόνο κάποιος πολτικός στόχος ή αιτήματα. Αυτό που συνέδεε όλες τις συνιστώσες της εξέγερσης -κόμματα, συλλόγους, οργανώσεις δεκαπενταμελή και κυρίως τον ανένταχτο κόσμος, κυρίως παιδιά- ήταν η οργή και όχι κάποιο θετικό όραμα ή αίτημα. Και αυτό, παρόλο που πολλές οργανώσεις και κόμματα που πήραν μέρος στις διαδηλώσεις είχαν αιτήματα. Κανένα όμως από αυτά δεν φαίνεται να «ηγεμόνευσε», να έδωσε το στίγμα στην εξέγερση. Πρόκειται για μια εξέγερση που, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, δεν έκανε το βήμα που κάνουν συνήθως οι εξεγέρσεις, να περάσουν από την οργή στη διεκδίκηση.

Ποιος ή/και τι το προκάλεσε;

Κυκλοφορεί πολύ η αντίληψη ότι η δολοφονία του 15χρονου μαθητή δεν ήταν παρά ή αφορμή για να ξεσπάσει μια διαμαρτυρία για άλλα προβλήματα που βιώνει η νεολαία. Αυτό εμπεριέχει μια αλήθεια, αλλά λέει και ψέμματα. Η αλήθεια είναι ότι πράγματι η νεολαία εξέφρασε την οργή της για όλα τα προβλήματα και τα αδιέξοδά της. Η δολοφονία, όμως και ο τρόπος που έγινε εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο ένα από αυτά, και μάλιστα ένα από τα βασικότερα, που είναι ο τρόπος αντιμετώπισης της νεολαίας από το κράτος.

Κατά τη γνώμη μου, θα το πω ευθέως, οι ηθικοί αυτουργοί της δολοφονίας του παιδιού είναι η τωρινή κυβέρνηση της ΝΔ και οι προηγούμενες του ΠΑΣΟΚ. Το αίμα του παιδιού βρίσκεται στα χέρια τους και δεν ξεπλένεται ό,τι και να κάνουν.

Ανατριχίλα προκαλεί η επίσημη θέση του πρωθυπουργού και του υπουργού Εσωτερικών, η επίσημη θέση της κυβέρνησης, δηλαδή, που ονομάζει 15χρονα παιδιά «ταραξίες» και «εχθρούς της δημοκρατίας»! Καμία ευθύνη δεν αναλαβάνει η κυβέρνηση γιατο γεγονός ότι 15χρονα παιδιά εκφράζουν τέτοιο μίσος για την κοινωνία ολόκληρη. Για αυτήν πρόκειται για κοινούς εγκληματίες,ταραξίες και εχθρούς της δημοκρατίας. Αυτή η νοοτροπία του πρωθυπουργού και της κυβέρνησής του -ότι τα 15χρονα παιδιά είναι ταραξίες και εχθροί- είναι ακριβώς η νοοτροπία του αστυνομικού που σκότωσε τον 15χρονο, η οποία φαίνεται, άλλωστε, και στο γραπτό υπόμνημα που κατέθεσε, στο οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ αναγορεύει τον μικρό σε εχθρό, επειδή κυκλοφορούσε στα Εξάρχεια και εμφάνιζε μια κάποια ατίθαση συμπεριφορά (αν ισχύει κιόλας κάτι τέτοιο). Αν δεν είχαμε να κάνουμε με νεκρό, το περιεχόμενο, η νοοτροπία και η φιλοσοφία του αστυνομικού που έβλεπε στον 15χρονο έναν εχθρό, θα μπορούσε να υπογράφεται από τον ίδιο τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς του για τα παιδιά των καταλήψεων και των διαδηλώσεων. Είναι η ίδια ακριβώς νοοτροπία με την οποία αντιμετώπισε ο υπουργός Παιδείας τους μαθητές που έκαναν καταλήψεις, η ίδια ακριβώς νοοτροπία με την οποία αντιμετώπισε τους νέους και η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.

Και να ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα. Ο 15χρονος, όταν σηκώνει την πέτρα ή τον λοστό για να καταστρέψει ό,τι βρει μπροστά του, το κάνει από ανασφάλεια, από αδιέξοδο, από καταπίεση, επειδή είναι τρομοκρατημένος. Το κράτος πρώτα και κύρια τον κάνει «ταραξία» και ακολουθεί το σύνολο της κοινωνίας με τους φορείς της. Είναι έγκλημα η πολιτική ηγεσία μιας χώρας να ονομάζει ταραξίες και εχθρούς 15χρονα παιδιά, για την ανασφάλεια και το αδιέξοδο των οποίων εκείνη έχει την κύρια ευθύνη. Γιατί, που  να πάρει ο διάολος, η εκπαίδευση δεν κατάφερε να δώσει προοπτική σε αυτά τα παιδιά; Ολόκληρο υπουργείο Παιδείας έχετε στα χέρια σας. Δεν έχετε καμία ευθύνη για τη συμπεριφορά αυτών των παιδιών; Και έχετε το απίστευτο εγκληματικό θράσος να τα ονομάζετε εχθρούς;

Ως αποτέλεσμα αυτής της κρατικής ιδεολογίας έρχεται και η βία της αστυνομίας. Η βία που κορυφώνεται με τη δολοφονία και συνεχίζεται στις διαδηλώσεις. Το γεγονός της δολοφονίας όχι μόνο δεν έκανε την κυβέρνηση να προβληματιστεί και να αλλάξει στάση απέναντι στους νέους, αντίθετα την έφερε σε κατάσταση αμόκ, της δημιούργησε κυριολεκτικά μανία καταδίωξης από 15χρονα παιδιά. Ο πρωθυπουργός ήταν φανερά πανικόβλητος την Τρίτη, όταν ζητούσε την αναβολή των διαδηλώσεων της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ και σκεφτόταν να θέσει τη χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καταργώντας το Σύνταγμα! Γιατί φοβήθηκε η κυβέρνηση τόσο πολύ ένα ξέσπασμα μαθητών, αν όχι επειδή τους θεωρεί εκ των προτέρων εγκληματίες και εχθρούς; Δείτε τη συμπεριφορά της αστυνομίας στις διαδηλώσεις. Ογκώδεις ματατζήδες χτυπούσαν με λύσσα παιδιά, κορίτσια, τα έσερναν, τα κλοτσούσαν, χωρίς να υπάρχει ανάγκη, για να τα κινητοποιήσουν, ας πούμε. Τα χτυπούσαν από τυφλό μίσος. Δεκάδες είναι οι μαρτυρίες ανθρώπων και δημοσιογράφων, δεκάδες τα ηχητικά και τηλεοπτικά ντοκουμέντα που δείχνουν αστυνομικούς να φέρονται απαράδεκτα βίαια απέναντι σε παιδιά. Δεκάδες οι περιπτώσεις όπου περαστικοί πολίτες και δημοσιογράφοι που κάλυπταν τα γεγονότα προστάτευαν τα παιδιά από την κτηνωδία των αστυνομικών, βάζοντας μπροστά τα σώματά τους και εμποδίζοντας τα ΜΑΤ. Τι άλλο εξηγεί αυτή την τυφλή κτηνωδία των αστυνομικών απέναντι στα παιδιά, αν όχι η επίσημη ιδεολογία του κράτους που από το στόμα του ίδιου του πρωθυπουργού βλέπει στα 15χρονα τον εχθρό;

Του σύνδρομο του 15χρονου – «εχθρού της δημοκρατίας» δεν είναι μόνο του κράτους και της αστυνομίας, βεβαίως, αλλά και των ΜΜΕ, ιδίως των τηλεοπτικών, που κάλυπταν τα γεγονόταν από τη σκοπιά της αστυνομίας. Με τη λογική, δηλαδή, ότι η αστυνομία επειχειρεί για να καταστείλει επικίνδυνους ταραξίες, τη στιγμή που η ίδια η εικόνα έδειχνε 15χρονα παιδιά, που να πάρει ο διάολος!

Να, λοιπόν, ο πρώτος λόγος της εξέγερσης και του εξαιρετικά βίαιου χαρακτήρα της για το νεαρό της ηλικίας των πρωταγωνιστών της. Η χρόνια αντιμετώπιση των νέων, ιδιαίτερα όταν εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τα αδιέξοδα μιας κοινωνίας για την οποία αυτοί δεν ευθύνονται, ως εγκληματιών, τρελών, «αποκλινουσών προσωπικοτήτων», εχθρών.  Να, λοιπόν, γιατί η δολοφονία του μικρού και ο τρόπος που έγινε άγγιξε τόσο ευαίσθητες χορδές στη νέα γενιά.

Από εκεί και πέρα οι υπόλοιποι λόγοι είναι οι γνωστοί. Η σαπίλα της κοινωνίας, η μιζέρια της που δηλητηριάζει την ψυχή του νέου, το εργασιακό και οικονομικό αδιέξοδο, το ηθικό αδιέξοδο που απαιτεί την υποταγή σου και σε θέλει τσανακογλύφτη για την παραμικρή σου σχέση με τον εργοδότη ή το κράτος, η διαφθορά, η γενικευμένη παρακμή.

Και μαζί η καταλήστευση του ελεύθερου χρόνου των νέων, η καταπίεση κάθε δημιουργικής τους τάσης. Άκουγα εχθές στο ραδιόφωνο κάποιον να λέει ότι αυτοί που καίνε βιβλιοθήκες δεν είνα ούτε αντιεξουσιαστές ούτε ιδεολόγοι, είναι φασίστες. Θα συμφωνούσα υπό άλλες συνθήκες, όμως, όπως είπα και στην αρχή, η κατάσταση είναι πρωτότυπη και δεν μπορεί να περιγραφεί με παλιά σχήματα. Θα πρέπει να είμαστε αρκετά θαρραλέοι και να αναγνωρίσουμε ότι τα βιβλία για τον σημερινό νέο δεν είναι μέσα απελευθέρωσης, αλλά σύμβολα της καταπίεσής του, της αποβλάκωσής του, της «δολοφονίας» της κριτικής του σκέψης. Και για αυτό μόνο ο ίδιος δεν φταίει. Δεν είναι, λοιπόν, να απορεί κανείς που θέλει να τα κάψει ή που δεν βλέπι πού είναι το έγκλημα αν καεί μια βιβλιοθήκη. Αντίθετα, ο πραγματικός εμπρηστής των βιβλιοθηκών είναι το υπουργείο Παιδείας και η οικογένεια, που χρησιμοποιούν τα βιβλία για να εξουσιάσουν τους νέους, να τους αφαιρέσουν κάθε αυτενέργεια και κριτική τάση.

Πιο ειδικά θα ήθελα να σταθώ όμως στην κρίση, ως πλαισίου και καταλύτη της νεανικής εξέγερσης που ζήσαμε – και ίσως ζούμε ακόμη με πιο ήπιες μορφές. Η παγκόσμια κρίση δεν είναι χρηματοπιστωτική ούτε αμιγώς οικονομική. Είναι κρίση του συνόλου των δομών του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, της οικονομίας της αγοράς και των αξιών της, του αστικού κράτους και της κοιωνίας των πολιτών. Καμία από αυτές τις σφαίρες δεν μπορεί πλέον να παίξει τον ρόλο της. Η οικονομία δεν μπορεί να αναπαράγει την κοινωνία, η πολιτική δεν μπορεί να γεφυρώσει τις κοινωνικές αντιθέσεις, οι κοινωνικοί θεσμοί δεν μπορούν υποδεχθούν τις κοινωνικές ανάγκες. Για αυτό και η εξέγερση που ζήσαμε είναι η αρχή μια εποχής εξεγέρσεων και κοινωνικής αναταραχής με αβέβαιη έκβαση.

Μερικά συμπεράσματα

Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι περνάμε σε μια νέα φάση, κοινωνική, πολιτική, πολιτισμική. Τίποτα δεν είναι πια όπως πριν.

Σε ό,τι αφορά την εξέγερση καθεαυτήν, ο χαρακτήρας της δεν ήταν επαναστατικός, ούτε καν ανατρεπτικός. Δεν πάλεψε για ένα συγκεκριμένο στόχο, δεν στράφηκε εναντίον της κυβέρνησης και του συστήματος, δεν γέννησε μορφές αυτοοργάνωσης και άμεσης δημοκρατίας.

Τα θετικά είναι ότι πολύς, μα πάρα πολύς κόσμος κατέβηκε στον δρόμο. Ότι το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας στάθηκε θετικά προς τις διαδηλώσεις και δεν έφαγε την καραμέλα των τηλεοράσεων και της κυβέρνησης για ταραξίες και μπαχαλάκηδες. Η εξέγερση αυτή σηματοδοτεί, κατά τη γνώμη μου, την οριστική ήττα της πολιτικής της κυβέρνησης αυτής και των προηγούμενων του ΠΑΣΟΚ. Όποιος θελήσει από εδώ και πέρα να συνεχίσει στον ίδιο δρόμο δεν θα έχει την παραμικρή συναίνεση των πολιτών. Αν οι τελειταίοι δεν αντιδράσουν θα είναι κύρίως από φόβο. Για αυτό και ο αυταρχισμός του κράτους θα ενταθεί, δεν θα «χαλαρώσει» μετά τη δολοφονία. Οδηγούμαστε σε ένα νέο είδος δημοκρατικού ολοκληρωτισμού, εκλεγμένων από μειοψηφίες κυβερνήσεων με υπερεξουσίες, στρατιωτικοποίησης της κοινωνίας και υπερενίσχυσης της κρατικής βίας και της αστυνομίας.

Το αρνητικό είναι -αν και δεν έχει λήξει ακόμη- ότι η οργή των νέων εκφράστηκε σε μεγαλύτερο βαθμό με καταστροφή παρά με δημιουργικότητα. Κάθε εξέγερση περιέχει το στοιχείο της καταστροφής, αυτό είναι αναπόφευκτο, όμως εδώ η δημιουργικότητα έλαμψε δια της απουσίας της. Την μεγαλύτερη ευθύνη για αυτό την φέρει, βεβαίως, η αριστερά, σε συνδυασμό με την αστική ιδεολογία του ατομικισμού που κυριάρχησε κυρίως μετά το ’89.

Η αριστερά ήταν παρούσα στην εξέγερση, τα αιτήματά της, ομως, η θεωρία της και η ιδεολογία της ήταν πολύ λίγα και πολύ άσχετα για να χωρέσουν την αγωνία των νέων. Για πολλούς λόγους η αριστερά έχει χάσει την ανατρεπτική της αίγλη, με δική της κυρίως ευθύνη, μάλλον γιατί δεν είναι ουσιαστικά ανατρεπτική και επαναστατική. Η μαλακίες της Αλέκας περί «κουκουλοφόρων» θέλουν να αποτινάξουν ακριβώς αυτή την ευθύνη της αριστεράς. Όπως η κυβέρνηση αποτινάζει την ευθύνη της για την μαυρίλα και την οργή που δημιουργεί στους νέους, έτσι και η αριστερά αποτινάζει την ευθύνη της που δεν μπορεί να υποδεχτεί αυτή την οργή και να την μετατρέψει σε δύναμη επαναστατική. Έτσι οι νέοι μένουν στο κενό, στο έλεος των αυθόρμητων ξεσπασμάτων τους με μόνο σκοπό την καταστροφή και την εκτόνωση, το ξεκαύλωμα που λέμε λαϊκά.

Ο ενσωματωμένος στο σύστημα και μπαγιάτικος χαρακτήρας της αριστεράς δικαιώνει και τα αστικής προέλευσης ιδεολογήματα περί απόρριψης της πολιτικής, της μη συμμετοχής σε συλλογικότητες και κόμματα που δήθεν σε κάνουν πρόβατο και σου συνθλίβουν την ατομική έκφραση και όλες αυτές τις μπαρούφες που σε οδηγούν στη μοναξιά, στην πλήρη αδυναμία να καθορίσεις τις εξελίξεις, και στο τέλος στην αγκαλιά της απαισιοδοξίας, του «δεν γίνεται τίποτα» – ό,τι πιο αποκρουστικό για έναν νέο άνθρωπο.

Χαρακτηριστικό είναι το ότι μια τόσο δυνατή εξέγερση δεν άφησε πίσω της μέχρι στιγμής μια μορφή οργάνωσης, κάποιες συλλογικότητες, συντονιστικά, μια διακήρυξη, κάτι. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα αλλάξει και ότι η εξέγερση αυτή θα μετασχηματιστεί σε ένα κίνημα με ένα όραμα και κάποιους στόχους.

Πρώτον, λοιπόν, ο καπιταλισμός και ιδίως η κρίση του δημιουργούν τα αδιέξοδα, δεύτερον, το κράτος αντιμετωπίζει φοβικά ως εχθρούς εκείνους που βιώνουν τα αδιέξοδα αυτά και, τρίτον, η αριστερά παρέα μα τα αστικά ιδεολογήματα έχει στραγγαλίσει τη συλλογικότητα και την ελπίδα μιας άλλης κοινωνίας. Το αποτέλεσμα είναι οι εξεγέρσεις που ξεσπάνε να τείνουν προς την τυφλή καταστροφή. Σε δεύτερο στάδιο, αυτή η τυφλή καταστροφή οδηγεί στον φονταμενταλισμό, την πιο ακραία εκδοχή της. Αν επιτρέψουμε να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση σύντομα η καταστροφική βία θα πάρει διαστάσεις που κανείς δεν θα μπορεί να ελέγξει με μόνο κερδισμένο τις δυνάμεις του συστήματος. Δεν αποκλείεται και μια στροφή προς τη συντηρητικοποίηση, ακόμη και τον φασισμό, για την εγκαθίδρυση μια μορφής τάξης και ομαλότητας.

Κατά τη γνώμη μου, η κοινωνία χρειάζεται επειγόντως επαναστατική αλλαγή προκειμένου να αποφευχθεί η αγριότητα στην οποία οδηγεί ο καπιταλισμός.

Και για να γίνει αυτό χρειάζεται, πρώτον, ένας νέος Διαφωτισμός. Πολλή μελέτη, πολλή επιστήμη και λιγότεροι πολιτικαντισμοί και παιχνίδια εξουσίας. Από τα μπλογκς, με εκδοτικές προσπάθειες, με μεταφράσεις, πρέπει οπωσδήποτε να γεννηθεί ένα ρεύμα επαναστατικών ιδεών και επιστημονικής κριτικής και αμφισβήτησης.

Δεύτερον, χρειάζεται ένας χώρος όσμωσης της αριστεράς και του ανένταχτου κόσμου των αγώνων με επιδίωξη την κοινή δράση, χωρίς να σημαίνει ότι χάνει κανείς τη δυνατότητα αυτοτελούς έκφρασής του στην κοινωνία με ολόκληρη την ιδεολογία του.

Τρίτον, χρειάζεται ένα νέο ρεύμα πολτικοποίησης και κομματικοποίησης, να περάσουμε σε μια νέα εποχή μαζικών κομμάτων και πολιτικών συλλογικοτήτων, να αποτινάξουμε τη σαβούρα της «αμόλυντης» ατομικότητας.

Τέταρτον, χρειάζεται η σύγκλιση των αντικαπιταλιστικών οργανώσεων, ομάδων, συλλογικοτήτων και η κοινή παρέμβασή τους στο ευρύτερο ρεύμα και κίνημα.

Πέμπτον, χρειάζεται η οικοδόμηση ενός νέου επαναστατικού δημοκρατικού κομμουνιστικού κόμματος, που θα εξετάσει κριτικά την επαναστατική παράδοση, θα ενσωματώσει τις νέες επαναστατικές θεωρίες και θα συσπειρώσει όλες τις επαναστατικές δυνάμεις στην κατεύθυνση της διαμόρφωσης ενός προγράμματος επαναστατικής εξόδου από την πολυεπίπεδη ιστορική κρίση.

Όλα αυτά πρέπει να τα δένει η κουλτούρα της άμεσης δημοκρατίας και της συλλογικότητας, σε ένα πλατύ κίνημα πολιτών για τη ριζική αλλαγή της κοινωνίας, της οικονομίας, του πολιτικού συστήματος. Μια κουλτούρα ατομικής ενεργοποίησης και ευθύνης απέναντι στο κοινωνικό σύνολο, και συλλογικής δημοκρατικής δράσης.

Επανάσταση ή όλεθρος; Το πρώτο είναι στα χέρια μας, το δεύτερο μπροστά μας.

Advertisements

17 thoughts on “δεκεμβριανά 2008 – πρώτες σκέψεις

  1. Παράθεμα: Σύνθημα « Ποίηση στη σκάλα

  2. Στέλιο, θα έρθει και το κόμμα αλλά επί του παρόντος πρέπει να μπουν οι αιχμές, τα σωστά συνθήματα ρήξης και ανατροπής και

    επίσης μεγάλης σημασίας η κοινή δράση της Αριστεράς. Παρά τις μαλακίες της Αλέκας. Ο Αλαβάνος ήταν υπέροχος χτες βράδυ στο Μέγκα, αλλά προτίμησε την εύκολη δουλειά της κριτικής του Περισσού από την επαναστατικά πιο αναγκαία της πρότασης συμπόρευσης.

  3. ωραία ανάλυση, στέλιο. Δεν είναι ώρα τώρα, αλλά έχω μια παρατήρηση (που ίσως έχει τον χαρακτήρα ένστασης) σε όσα λες για τον νέο Διαφωτισμό που χρειάζεται. Συνοπτικά: ένας από τους κρίσιμους λόγους για τους οποίους αυτή η εξέγερση δεν μπορεί να έχει επιθετικό πολιτικό περιεχόμενο είναι η απουσία αυτού του Διαφωτισμού. Δεν την μειώνει το γεγονός αυτό — την φιμώνει απλώς.
    Οι «επίσημοι» φορείς εκπαίδευσης και διαπαιδαγώγησης προσφέρουν γνώση, η οποία είτε παρουσίαζεται εντελώς αποστειρωμένα και άσχετα με την πραγματικότητα είτε διαφημίζει την επιθυμία υποταγής.
    Από την άλλη ένα βασικό πρόβλημα της αριστεράς στην Ελλάδα είναι ότι η σχέση της με την γνώση που θα μπορούσε να συνδεθεί με πρακτικές αμφισβήτησης και ανατροπής είναι χείριστη, στην καλύτερη περίπτωση, αν υπάρχει καν. Το σημαντικό είναι, αν συμφωνούμε βέβαια σε αυτό, να καταλάβουμε το γιατί … και να αλλάξουμε τα πράγματα που κάνουμε λάθος.

  4. Μαυροχαλι, δεν διαφωνώ με όσα λες. Αυτό ακριβώς θέλω να πω και εγώ. Μήπως δεν το έχω διατυπώσει καλά και φαίνεται ότι λέω κάτι άλλο;

  5. Δεν ξέρω, μπορεί να φταίει, που αυτή η παράμετρος κυρίως με απασχολεί αυτές τις ημέρες (σε μια μάταιη προσπάθεια να δώσω λογικές διεξόδους στην οργή και την απελπισία) και αν οι διατυπώσεις δεν είναι όσο οξείες θα ήθελα, κάτι μου φταίει.
    Αν μπορώ να εντοπίσω ένα πρόβλημα είναι το ακόλουθο: όσο συχνά επικαλούμαστε την ανάγκη ενός νέου Διαφωτισμού άλλο τόσο συχνά συγκαλύπτουμε τους λόγους για τους οποίους κάνουμε το αντίθετο ακριβώς. Αυτό είναι που με νοιάζει: γιατί;

  6. Δεν ξέρω ρε συ Μαυροχαλι. Είναι πολύ δύσκολο θέμα. Υποθέτω γιατί δεν μας διακατέχει η απαραίτητη κουλτούρα ελευθερίας που χρειάζεται για έναν Διαφωτισμό. Και επιστρέφουμε στα τετριμμένα και τα αποδεκτά.

  7. Το ποστ έχει λάθος και θα διορθωθεί σύντομα. Μιλάει σε παρελθοντικό χρόνο, ενώ η εξέγερση δεν έχει τελειώσει. Μιλάει για εκτόνωση, ενώ κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να υπάρχει. Θα δούμε τις πεόμενες ώρες και μέρες.

  8. Παράθεμα: Δέκα μισές αλήθειες « Herr K.

  9. Καταπληκτικό ποστ.

    Ως προς τις προτάσεις σου, έχω ακόμη μία. Την άκουσα από μία φίλη προχθές, έχει ήδη γίνει πράξη στην Ιταλία νομίζω και πιστεύω ότι για τους πολίτες του νετ έχει βάση. Να μαζευτούμε που λες και να προτείνουμε τους ανθρώπους που θα έφτιαχναν την ιδανική κυβέρνηση. Και να ψηφίζαμε. Και να τους επιβάλλαμε να αναλάβουν κάποια πόστα. Αλλά όχι στα ξεκούδουνα και όποιον να ‘ναι. Η εκάστοτε υποψηφιότητα θα έπρεπε να έχει συγκ. δεξιότητες στον τομέα που προτείνεται να αναλάβει. (Π.χ. το κομμάτι της παιδείας δεν θα ήταν δυνατόν να το αναλάβει κομμουνιστής, κ.ο.κ. :P )

    Ξέρω, ουτοπικό και ρομαντικό αλλά αυτοί φαγωθήκανε ότι δεν έχουμε προτάσεις.
    Ένα παιδάκι προχθές μου είπε άλλη μία πρόταση: γιατί δεν τυπώνουνε πολλά λεφτά να τα μοιράσουν σε όλους να γίνουμε όλοι πλούσιοι; :)

    Το μόνο καλό που έχω δει στο κλίμα των ημερών είναι ότι και οι πολύ μικροί ψάχνουν λύσεις. Αυτό για μένα είναι συγκλονιστικό.

  10. Αυτό που είπε το παιδάκι είναι κορυφαίο!

    Αυτό στην παρένθεση με τους κομμουνιστές και την παιδεία είναι παλιό προπαγανδιστικό κόλπο των ιμπεριαλιστών και των Αμερικάνων και το καταγγέλλω!

  11. Υπέροχο κείμενο…τόσο πολύ ενθουσιάστηκα που το καβάντζωσα ήδη στο δικό μου blog, αν και συνηθίζω να ζητώ πρώτα την άδεια του συγγραφέα…(Φυσικά με την αναφορά του ονόματός σου και την ετικέτα «αντιγράφοντας bloggers». Αν ωστόσο έχεις την παραμικρή αντίρρηση για την αναδημοσίευση δεν έχεις παρά να μου το πεις-δεν θέλω να σε φέρω προ τετελεσμένου!)

    Τέτοια κείμενα που μπαίνουν στν ουσία των πραγμάτων έχω την αίσθηση πως σπάνια συναντά κανείς…

    psilicatzoy ωραία πρόταση!
    Έχουμε τη μαγκιά να προχωρήσουμε στην εφαρμογή ανάλογων προτάσεων όμως;

  12. noble child, καλώς ήλθες.
    Δεν χρειάζεται καμία άδεια από εμένα, αρκεί να βάζεις ένα απλό λινκ στο κείμενο που αναδημοσιεύεις.

    Τα υπόλοιπα τα λέω στο μπλογκ σου ;)

  13. Φίλε ή φίλη πάλε, είναι μεγάλο πράγμα να σου πει κάποιος ότι τον άγγιξες. Σ’ ευχαριστώ και να ‘σαι καλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s